Dolina Kościeliska

Aktualności

Zakwaterowanie

Rekreacja

(strona w przygotowaniu)

Przyroda

Turystyka rowerowa

(strona w budowie)

Turystyka historyczna

(strona w budowie)

Archeoturystyka

Dojazd

metodyka dokumentacji badań archeologicznych

strona w budowie.

Teren na którym znajduje się nasze Gospodarstwo Agroturystyczne historycznie przynależało do Ziemi Czerskiej związanej z ośrodkiem władzy Książąt Mazowieckich i ich nieodległym zamkiem w Czersku.

Historie zamku w Czersku prezentuje strona:

http://www.zamkipolskie.com/czersk/czersk.html

fot.  Portal internetowy Zamki Polskie

Wioski Budy i Kościeliska

Wioski Budy  Uśniackie oraz Kościeliska na współczesnej mapie topograficznej oraz na mapie z 1836 roku.

l

Panorama przedstawia niewielką dolinkę gdzie wg mapy z roku 1836 istniała wieś Budy zaś w przekazie najstarszych mieszkańców żydowska karczma spalona w czasie pogromów  roku 1905. (na wzniesieniu nasze Gospodarstwo Agroturystyczne we wsi Kościeliska)

Niezwykle interesujące jest "wyprostowanie dróg" - które miało duże znaczenie dla rozwoju obecnego układu urbanistycznego, szczególnie istotne było poprowadzenie brukowanych dróg z Osiecka do Garwolina oraz z Garwolina do Uśniak (droga jest odcinkami zachowana). Bite drogi najistotniejszy wpływ miały na rozwój wiosek Budy Uśniackie, która w konsekwencji zmieniła swoje położenie o dobre kilkaset metrów, oraz wieś Kościeliska (obecnie Stare Kościeliska). Nowe zagrody  zaczęto lokować wzdłuż obu bitych dróg.

Stara zabudowania wioski Budy Uśniackie położone była  w małej dolince przy starej drodze łagodnie wspinającej się na wzniesienie dokładnie pomiędzy dwoma nowymi drogami. W efekcie postępującej delokalizacji gospodarstw, stare zagrody znikały. Nowe bite drogi pozwalały na lepszą komunikację oraz organizację pracy w gospodarstwie, jak można sądzić był to proces naturalny. W chwili gdy stare zabudowania drewniane przestawały nadawać się do zamieszkania lub ulegały zniszczeniu w wyniku pożaru, odbudowywano je już przy drodze bitej. Obecnie w rejonie dawnej wioski Budy Uśniackie jest wyłącznie, polana droga, mocno werznięta w łagodne zbocza wzniesienia, co świadczy o jej intensywnej eksploatacji w dawnych czasach, stare siedliska zostały obecnie zniwelowane, przez współczesną gospodarkę rolną jednak ich miejsca zdradza olbrzymia ilość tzw. ceramiki siwej - co może świadczyć o dość intensywnym rozwoju wioski Budy Uśniackie już od XVI-XVII wieku. Być może także o rozwijanym w Budach Garncarstwie, o garncarstwie jako zajęciu mieszkańców tych terenów pisał w 1886 roku Oskar Kolberg. Teren ten - niezniszczony przez współczesne osadnictwa, stwarza potencjalne durze pole dla archeologicznych oraz historycznych badań na rozwojem nowożytnego osadnictwa wiejskiego, relikty dawnej wioski Budy Uśniackiej dla uważnego obserwatora  są nadal widoczne.

Nowe gospodarstwa częściowo przeniosły się na wzniesienia przy drodze  Garwolin - Uśniaki tworząc nowy, rejon urbanizacji wioski Budy Uśniackie, oraz drogi Osieck - Garwolin tworząc nową wioskę Kościeliska Nowe. Ta nowa wieś, o czym świadczy także jej nazwa była także silnie skolonizowana przez ludność wywodzącą się z pobliskich Kościelisk (obecnie Kościeliska Stare) bowiem nowa bita droga o blisko dwa kilometry omijała tą starą osadę. Obecnie wieś Budy Uśniackie administracyjnie należy do Gminy Garwolin - Powiat Garwolin, zaś wioski Kościeliska oraz Kościeliska Nowe do Gminy Osieck - Powiat Otwock. Granica pomiędzy powiatami biegnie polną drogą - dokładnie tą przy której po obu stronach znajdywała się zapewne jeszcze w XIX w wioska Budy Uśniackie, wydaje się że wieś budy Uśniackie szczyt swojego rozwoju osiągnęła na początku XIXw. co potwierdza min. znaleziona w naszym ogródku na "Budach" austryjacka moneta z 1800 roku  "1 kreuzer" z opisem na awersie: FRANC.II. DGRISA GE.HV.BU. REX. AA . sygnowana znakiem menniczym "S",  24 mm.

"S" - mennica Schmollnitz (Hungary) Legend: FRANC.II. D.G. R.I.S.A. GE.HV.BU. REX. A.A. FRANC.II. - Francis II D.G. (Del Gratia) - By the grace of God R.I.S.A. (Romanorum Imperator Semper August) GE.HV.BU. - King of Germany, Hungary and Bohemia REX.A.A.- Royality  Archduke of Austria

Wieś Kościeliska to najstarsza miejscowość w tym rejonie bardzo istotna w historii osadnictwa na tym obszarze. Jak wynika z mapy z roku 1836 takie "pączkowanie" pod wpływem nowej trasy komunikacyjnej  omijającej Kościeliska przydarzyło się nie po raz pierwszy. W 1836 roku jak wynika z mapy także istniała wieś Kościeliska Nowe jednak zlokalizowana całkowicie w innym rejonie. Wieś ta połączyła się z czasem z wioską Natolin, przyjmując jej nazwę.

Kościeliska były niegdyś na tyle istotną osadę, że posiadały własną parafię, upadek tej miejscowości należy wiązać z potopem Szwedzkim i zniszczeniami jakie wówczas nastąpiły. Dodatkowe, dwukrotne odsunięcie od szlaków komunikacyjnych sprawiło, że dziś wioska ta liczy ledwie kilkanaście zagród.

Bite XIX wieczne drogi, przyczyniła się istotnie do powstania dzisiejszej wioski Kościeliska Nowe - przemianowanej kilka lat temu na "Kościeliska", oraz do depopulacji i w konsekwencji upadki wioski Budy Uśniackie, oraz Starych Kościelisk.

Ciekawym sygnałem do studiów nad osadnictwem pradziejowym jest etymologia nazwy Kościeliska, świadcząca o tym, że osada ta mogła zostać lokowana w miejscu dawniejszego starszego osadnictwa, być może pradziejowego cmentarzyska, nazwę Kościeliska wywodzi się od rdzeni kościół lub kości. Takie wielokrotne lokowanie osad w tym samym miejscu wynikać może zarówno z "tradycji miejsca" przekazywanej w nazewnictwie miejscowych społeczności jak i dogodnych warunków osadniczych. Dolina Kościeliska stanowi bardzo interesujące miejsce, zapewniające zarówno bezpieczeństwo jak i dostęp do wody, co w przypadku hodowli bydła i trzody miało istotne znaczenia. Bardzo możliwe, że w wiosce tej leżącej wewnątrz borów leśnych, niejednokrotnie zatrzymywali się Władcy Księstwa Mazowieckiego, którzy w oddalonym o ok. 5km Osiecka posiadali swój zwierzyniec stanowiący bazę do polowań na grubego zwierza, co opisuje Oskar Kolberg w swoim przewodniku Mazowsze Leśne z 1886 roku.

Oskar Kolberg w 1886 roku tak pisał o Osiecku. (Mazowsze Leśne)

Miasteczko z przedmieściem Górki, w nizinie nad dwoma strumieniami. Parafia istniała tu już w r. 1360. Po kilkakrotnych pożarach, kościół odbudował Franc. Bieliński w r. 1781. Mieszkańcy żyją z rolnictwa i garncarstwa. Osada ta miała niegdyś zwierzyniec książąt Mazowieckich (zniszczony później przez Szwedów); w borach przyległych (puszczy) częste wyprawiano łowy. W osadzie tej zmarł r. 1503 Konrad III książe na Czersku i Warszawie. http://www.stankiewicz.e.pl/index.php?kat=19&sub=138  )

Z czasów Oskara Kolberga zachował się w Osiecku budynek naprzeciwko obecnej Świątyni. Wymieniony kościół z roku 1781 został rozebrany - zastąpiła go obecny kościół wybudowany w stylu neogotyckim - z perspektywy wieku można nad tym ubolewać - Osieck stracił bowiem bardzo cenny barokowy zabytek.

Niepewne losy są także zabytkowego budynku mieszkalnego. Obecnie grupa mieszkańców walczy o jego uratowanie. Obecni właściciele (Gmina oraz Parafia) zamierzali budynek rozebrać a grunt sprzedać. Całe szczęście po nagłośnieniu sprawy przez lokalne media wycofano się z tych pomysłów inwestycyjnych, nie mniej bez przeprowadzenia renowacji zabytkowi temu nadal zagraża niebezpieczeństwo.

Więcej na ten temat na stronie www.osieck.org

MAZOWSZE LEŚNE
wg. Oskara KOLBERGA - 1886 r.

Wilga wieś, ma parafię założoną przez Bogusława Zajączka z Wilki w r. 1407 i kościół ś. Marcina z dwiema kaplicami Wilskich.

MAZOWSZE LEŚNE
wg. Oskara KOLBERGA - 1886 r.

Garwolin: Garwolin, leżący na terenie dawnej ziemi czerskiej należy do najstarszych ośrodków miejskich południowo-wschodniego Mazowsza. Najstarsze ślady osadnictwa odnaleziono na terenach podmiejskich (dzisiejsza gmina Garwolin). Pochodzą one z czasów epoki neolitycznej, tj. ok. 4500 lat przed Chrystusem (Ruda Talubska, Rębków Parcele i Górki). Na obszarze dzisiejszego miasta, ślady przodków liczą ok. 2000 lat. http://www.garwolin.pl//um/omiescie/historia.htm 

wg. Oskara KOLBERGA - 1886 r. Mazowsze Leśne - 1886

Miasto powiatowe (ze starostwem niegrodowem) niegdyś w ziemi Czerskiej, nad rzeką Wilgą, która stanowiła granicę. Mazowsza od Małopolski. Założone przez książąt Mazowieckich, otrzymało przywilej lokacyjny od księcia Janusza w r. 1423. Słynęło z wyrobu piwa. Ucierpiało wielce w skutek wojen szwedzkich. Żydzi (którym dawniej osiedlać się tu nie było wolno) trudnią się handlem, chrześcijanie żyją z rolnictwa i rzemiósł, mianowicie z szewstwa i kuśnierstwa.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1386 roku, kiedy właścicielem osady był chorąży płocki Andrzej Ciołek, późniejszy wojewoda mazowiecki. W 1407 roku książę Janusz I nadał wsi prawa miejskie, natomiast przywilej lokacyjny pochodzi z 1423 roku. (strona Powiatu)

Niewielkie wsie znajdujące się na terenie obecnej gminy – Wola Rębkowska, Miętne, Jagodne i Puznów – weszły w 1407 roku w skład dóbr książąt czerskich. Natomiast Sulbiny i Czyszków były własnością Mikołaja Czyszkowskiego, herbu Powała (Ogończyk), który w 1469 roku został pierwszym starostą garwolińskim.

Od 1565 roku było to starostwo niegrodowe, w skład którego wchodziło miasto Garwolin oraz wsie Wola Rębkowska, Miętne, Jagodne, Puznów i Niecieplin. Najdłużej urząd starosty pozostawał w rękach dwóch rodzin – Ostrorogów herbu Nałęcz (1605-1622 i 1653-1706) i Bielińskich herbu Junosza (1706-1792).

Łaskarzew nad rzeczką Pronik , niegdya wieś Korczyczewo lub Gorczyczewo zwana, wyniesiona r. 1418 do rzędu miast za staraniem biskupa Poznańskiego Andrzeja Łaskarego Gosławickiego, który zbudował tu i kościół. Szkoła i szpital zniszczone za wojen szwedzkich. Na miejscu drugiego kościoła ś. Anny, wzniesionego r. 1534, postawił r. 1711 ksiądz Jan Soczyński inny, który po kilkakrotnem spaleniu odnowiono w r. 1876; jest tu obraz stary Matki Boskiej odrestaurowany przez seniora księży Paulinów. Mieszkańcy trudnią się rolą i rzemiosłami. Bliski kościołek ś. Onufrego, jak tradycja niesie, powstał z pobudki zarazy za czasów wojny szwedzkiej około r. 1710 grasującej. Morowe powietrze wygnało wtedy kilka rodzin z miasta i te przeniosły się do lasu; jak tylko ktoś wśród nich zachorował, dawano znać do miasta, aby przybył ksiądz z Sakramentami. Razu jednego, wezwany ksiądz spocząwszy w drodze na kamieniu, sam tu życie zakończył; obecni wykopali dół i gałęziami zepchnąwszy weń trupa, zasypali ziemią. Lud przerażony wypadkiem a trapiony powietrzem, uczęszczał odtąd na to miejsce i nazwał kamień świętym. Że wiele tam, jak mówiono, doznawano łask, więc dozwolono wystawić szopę, kamień ten i grób osłaniającą. Wybudowano tu w r. 1789 za księdza Okęckiego, biskupa Poznańskiego, kościołek drewniany ś. Onufrego, przy nim wystawiono domek dla pobożnych starców i obsadzono go pustelnikami. Na belce pod chórem był napis:

Pasterz dla patrona dar wdzięczności daje,

niech każdy tak uczyni, kto tu łask doznaje.

W r. 1847 stanął murowany kościołek, w którym nad owym kamieniem postawiono ołtarz; do kościółka przywiązane są dwa odpusty udzielone przez Piusa VI w r. 1703.

http://www.stankiewicz.e.pl/index.php?kat=19&sub=138

MAZOWSZE LEŚNE
wg. Oskara KOLBERGA - 1886 r.

Łaskarzew położony jest w odległości ok. 80 km. od Warszawy. Miasto liczy 5 tysięcy mieszkańców. Nazwa miejscowości pochodzi od nazwiska biskupa poznańskiego Andrzeja Łaskarzego Gosławskiego, który za pozwoleniem króla Władysława Jagiełły założył w 1418 roku miasto.

W 1564 roku biskup poznański Adam Konarski nadał miastu przywilej, na mocy którego ustanowiony został w Łaskarzewie cech szewców. Bogate tradycje są kontynuowane przez mieszkańców do dziś. W XVI i XVII wieku rozwijał się handel i rzemiosło, browarnictwo i gorzelnictwo, funkcjonowały dwa młyny.

http://www.garwolin-starostwo.pl/single.php?id=53

http://www.pilawa.com.pl/index.php?page=historia

MAZOWSZE LEŚNE
wg. Oskara KOLBERGA - 1886 r.

MAZOWSZE LEŚNE
wg. Oskara KOLBERGA - 1886 r.

http://www.garwolin-starostwo.pl/single.php?id=52
 

http://www.garwolin-starostwo.pl/galeria.php?&id=14

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą ze średniowiecza ,kiedy to przebiegał tędy historyczny szlak handlowy z Czerska - stolicy Mazowsza do Kijowa i nad Morze Czarne. W XIV wieku znajdował się tu dwór rycerski rodu Ciołków. Zniszczony z nieznanych przyczyn, a następnie ponownie wzniesiony, otoczony fosą, której pozostałości można oglądać na tzw. "Szwedowej Górce". Pierwsze pisemne świadectwo istnienia Górzna pochodzi z 1485 roku. Znajduje się tu dwór wzniesiony pod koniec XVII wieku, będący własnością Paliszewskich a następnie Wilkońskich - założycieli Górzna. http://www.garwolin-starostwo.pl/single.php?id=50

Maciejowice - Wśród zabytków warto zwrócić uwagę między innymi na jeden z najpiękniejszych rynków w centralnej Polsce z klasycystycznym ratuszem, w którym mieści się Muzeum Tadeusza Kościuszki. Ciekawym miejscem jest niewątpliwie kościół parafialny z oryginalnym obrazem św. Marii Magdaleny namalowanym w XVII wieku przez włoską malarkę Elżbietę Sirani. Obok kościoła znajduje się wspaniały, granitowy grobowiec Zamoyskich. Warto też zobaczyć urokliwie położony wieloobiektowy zespół pałacowo - parkowy w Podzamczu.

http://www.garwolin-starostwo.pl/single.php?id=56

Maciejowice

W Maciejowicach prowadzone były wieloletnie badania osady i cmentarzyska kultury łużyckiej, a w końcu XIX w. podczas kopania dołów fundamentowych pod plebanię przypadkowo natrafiono na skarb złożony z kilkudziesięciu monet rzymskich. W XII lub w pierwszych latach XIII w. w pobliskim Kochowie powstała najstarsza parafia w naszym regionie. Kochów był wówczas własnością kanoników regularnych z Czerwińska i sąsiadował z rozległymi puszczańskimi dobrami książęcymi. Na przełomie XIV i XV stulecia tereny te zostały nadane rodowi Ciołków. Jeden z przedstawicieli tego rodu - stolnik sandomierski - Kacper Maciejowski w 1507r. uzyskał przywilej lokacyjny na założenie miasta. Od 1792 roku Maciejowice stały się ośrodkiem rozległego klucza dóbr należącego do Zamoyskich. W historii Maciejowice znane są z dramatycznego boju stoczonego tu w 1794 r. przez wojska dowodzone przez Tadeusza Kościuszkę.

http://www.garwolin-starostwo.pl/single.php?id=56

Maciejowice nad. rzeką Okrzejką, niedaleko ujścia tejże do Wisły, na piaszczystej położone płaszczyźnie, wyniesione ze wsi Ostrowo na miasto w r. 1507, należało wówczas do rodziny Maciejowskich. Parafia przeniesioną tu została ze wsi Kochów w r. 168l. Własność Zamojskich, równie jak i sąsiednia wieś Podzamcze z pałacem i ogrodem. N a przyległych polach stoczoną została w r. 1794 bitwa, w której Tadeusz Kościuszko raniony, wzięty został do niewoli.

MAZOWSZE LEŚNE
wg. Oskara KOLBERGA - 1886 r.

W okolicy Maciejowic znajdują się liczne pamiątki z okresu Powstania Kościuszkowskiego.

Osoby pragnące skorzystać z oferty Naszego Gospodarstwa Agroturystyczne prosimy o kontakt telefoniczny.

tel. 693-07-00-93

Jolanta Tyszczuk